ele

Ο Σαρτρ τα σπάει: αποσπάσματα απο το ” Ο Σοσιαλισμός που ερχόταν απο το κρύο”

” Φυσικά, δίχως τους ανθρώπους το Πράγμα δεν μπορούσε να προχωρήσει: γι’ αυτό μάζεψε ανθρώπους-πράγματα, μουλαρίσια κεφάλια που τα μετέτρεψε σε ντουβαρίσια. Αυτοί έγιναν οι μανιακοί της εξουσίας, οι ιεραρχημένοι γραφειοκράτες που ο καθένας τους διοικούσε στο όνομα ενός άλλου, του ανώτερού του, κι αυτός ο άλλος στο όνομα  ενός άλλου, και ο πιο ανώτερος στο όνομα του ίδιου του Πράγματος. Αυτό το Πράγμα είναι, απο τη φύση του, ανίκανο να προσαρμόζεται ή να εξελίσσεται γιατί η παραμικρή κίνηση υπάρχει κίνδυνος να το κάνει κομμάτια…..το Πράγμα σκεφτόταν και φυσικά αντιλαμβανόταν τον άνθρωπο σαν ένα πράγμα. Όχι σαν υποκείμενο της ιστορίας αλλά υποχρεωτικά σαν το αντικείμενό της…..Αυτό που διακρίνει τον γ ρ α φ ε ι ο κ ρ α τ ι κ ό  ά ν θ ρ ω π ο  είναι ένα σύνολο απο αρνητικά γνωρίσματα. Δεν γελάει αυτός ο άνθρωπος γιατί “οι υπεύθυνοι θεωρούσαν το γέλιο ανάρμοστο για τη θέση τους”(Κόζικ). Μ’ άλλα λόγια ξέμαθαν να γελούν…..το γέλιο αμφισβητεί, άρα, όταν η επανάσταση συντηρεί, το γέλιο είναι αντεπαναστατικό…..”Λείπει απ’ αυτόν τον άνθρωπο η συνείδηση και δεν τη χρειάζεται”(Κούντερα). Πραγματικά, τί στο καλό θα την έκαμε; Έτσι κι αλλιώς οι δρόμοι είναι χαραγμένοι, οι στόχοι προετοιμασμένοι, έτσι που δεν μένει παρά να προκαθοριστούν(και προκαθορίζονται) οι αντιδράσεις του με δοκιμασμένες μεθόδους στις οποίες συμπεριλαμβάνεται κι εκείνη η εγκεφαλική αντίδραση που ανάρμοστα τη λέμε σκέψη. Αυτό το καταπληκτικό αντικείμενο που ζει έξω απ’ τον εαυτό του και κινείται απο εξωτερικές δυνάμεις, στηρίζεται αποκλειστικά στον μηχανισμό του Παβλώφ : χειραγωγείται περίφημα και αγγαρεύεται κατα κόρον…..

Οι άνθρωποι του συστήματος, αυτά τα παράγωγα της ειδωλοποιημένης παραγωγής, είναι στην ουσία τους ύποπτοι, διπλά ύποπτοι : πρώτα γιατί έχουν μεταμορφωθεί σε πράγματα κι έπειτα γιατί ποτέ δεν είναι πέρα για πέρα πράγματα. Σαν ρομπότ που είναι, είναι αντικείμενα χειραγώγησης, δηλαδή ουσιαστικά προδότες γιατί, εφόσον μπορεί να βρίσκει η εξουσία τα κουμπιά τους, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην τα ανακαλύψουν και οι ξένοι πράκτορες. Και στην περίπτωση αυτή, πως να ξέρει κανείς  ποιός κρατάει τις κλωστές του αντρείκελου; Επειδή όμως η μεταλλοποίηση δεν είναι ποτέ ολοκληρωτική -και ποτέ δεν είναι, γιατί αυτά τα μεταλλικά δίποδα είναι άνθρωποι που ζουν ανθρώπινα τη μεταλλοποίησή τους-, η ίδια τους η ύπαρξη είναι ένας κίνδυνος για το καθεστώς αφού το γέλιο, το κλάμα, το πτάρνισμα το ίδιο, ο θάνατος, είναι δείγματα ενός πονηρού αυθορμητισμού που ίσως έχει αστική προέλευση…..Απ’ αυτή τη διπλή καχυποψία, το καθεστώς αντλεί διπλό κέρδος:πρώτα, επειδή σκοπός του είναι ο εαυτός του κι επειδή, σαν θύμα που είναι της απέραντης δύναμής του, αφού τουλείπει ο έλεγχος και η επικοινωνία, δεν μπορεί να γνωρίσει τον εαυτό του ούτε να διανοηθεί πως είναι δυνατόν να τον κρίνουν, βάζει σαν αρχή πως πρέπει κανείς να αμφιβάλλει μάλλον για τους ανθρώπους παρά για τους θεσμούς’ το βολεύει, λοιπόν, να εμφανίζεται καμιά φορά το ζώο σ’ αυτά τα ζώα-μηχανές πίσω απ’ τον μηχανισμό τους, γιατί το ζωώδες είναι το Κακό, αυτό που δεν περιορίζεται, το κατάλοιπο μιας αλυσίδας απο διεφθαρμένες χιλιετηρίδες. Μια κριτική δεν καλύπτει ποτέ μια ατέλεια του συστήματος αλλά τη βαθιά διαστροφή εκείνου του αφεντοσκλάβου που παρασέρνει αργά ή γρήγορα κάθε άνθρωπο στην αμαρτία, τουλάχιστον σ’ εκείνη που γίνεται με το μυαλό, ενάντια στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Η αρχή όμως της συνεχούς εξαχρείωσης του γ ρ α φ ε ι ο κ ρ α τ ι κ ο ύ  α ν θ ρ ώ π ο υ  έχει δύο κυρίως αναμφισβήτητα προνόμια: νομιμοποιεί την προσφυγή σε μακιαβελικά μέσα, στην εξαγορά ή στην τρομοκρατία’ επιτρέπει στο Πράγμα να διαλύσει σε ώρα ανάγκης, τους ίδιους του τους αντιπροσώπους, γιατί, όταν η μηχανή μπλοκάρεται ή τρίζει, εξουδετερώνει μερικούς υπεύθυνους αντί να  αφήνεται να την επιδιορθώσουν, αν και αυτό θα ήταν μάταιος κόπος. Αυτοί οι ηγέτες είναι προδότες πουλημένοι στον εχθρό, γιατί το μηχάνημα δεν λειτουργούσε καλά επειδή κάποιοι προσπαθούσαν χωρίς εξήγηση να το υπονομεύσουν. Με δυο λόγια, το Πράγμα είναι υποχρεωμένο να χρησιμοποιεί ανθρώπους, αλλά συνάμα τους υποψιάζεται, τους περιφρονεί και τους σιχαίνεται, ακριβώς όπως τους δούλους του ο αφέντης ή όπως τους εργάτες του ο εργοδότης…..

ΚΙΚΙΡΙΚΟΥ

Ο Κικέρων άκμασε γύρω στο 60 με 70 π.Χ. στη Ρώμη και στη γύρω περιοχή. Παντρεύτηκε, χώρισε, έκανε δύο παιδάκια και κατέλαβε ανώτερα αξιώματα στην πολυσύνθετη πολιτική ζωή της πατρίδας του. Όταν στέλνει αυτό το γράμμα στον Αττικό (αδερφός της γυναίκας του) είναι πια χωρισμένος, διατηρώντας μαζί του φιλικές σχέσεις και διάφορες συναλλαγές. Ο Αττικός in the meanwhile, σύμφωνα με το σύστημα που εφαρμοζόταν τότε στις υπο κατοχή μεν, ελεύθερες δε “ελληνικές” και άλλες πόλεις-κράτη ή πόλεις σκέτες(ουφ) είχε αναλάβει να δανείσει με υπέρογκο τόκο στη Σικυώνα τα χρήματα που δεν-ξέρω-πως όφειλε η τελευταία ως φορολογία(;) στη Roma, στη ρωμαϊκή σύγκλητο, εν πάσει περιπτώσει. Έτσι λοιπόν τώρα η Σικυώνα χρωστάει στον Αττικό κι ο Αττικός στη ρωμαϊκή σύγκλητο τους φόρους της Σικυώνας.

Οι επιστολές που εξετάσαμε μέχρι στιγμής είχαν αποσταλεί ως επι τω πλείστον στον Αττικό, με τον οποίο συζητά πάνω-κάτω επι παντός επιστητού. Το απόσπασμα αναφέρεται σε μια κρίση που είχε διατυπώσει ο Αττικός όταν είχε πάει να επισκεφτεί την οικ. Cicero στο εξοχικό της. Το εξοχικό ήταν υπο κατασκευή και ο χτίστης ήταν Έλλην, εν ονοματι Κύρος. Η κρίση εγκειτο στη στενότητα των παραθύρων. Υποτίθεται οτι τα αντικείμενα εκπέμπουν απορροές που τις εισδέχεται το σώμα (και το μάτι μας) και άλλες θεωρίες επικούρειες ή μη. Υποτίθεται πως εδώ παλεύουν δύο διαφορετικές θεωρίες, αλλά δεν το έχω. Αυτές οι εμπτώσεις-προσκρούσεις είναι εκείνο το σημείο της “επαφής” του ματιού ( της όρασης, καλύτερα ) με τα αντικείμενα. Το θέμα είναι που γίνεται αυτή. Γίνεται παντού σε ολόκληρο το χώρο που υπάρχει γύρω μας, πάνω μας κ.λπ. ή κάπου αλλού; Ποιές είναι οι συνιστώσες; ΚΟΥΚΟΥΡΟΥΚΟΥ. Ούτε και αυτοί δεν καταλαβαίνουν τι λένε. Τα λογοπαίγνια, η (αθώα;) ειρωνία(;), αυτή η ροή του λόγου και η εναλλαγή των λατινικών με ελληνικά (στο πρωτότυπο), καθώς και η εμπλοκή φιλοσοφικομαθματικών (γεωμετρικών για την ακρίβεια)ζητημάτων σε τεχνολογικά ( ή πρακτικά;) θέματα σε μια τόσο αρχαία περίοδο…μου άρεσε και σας το παραθέτω μαζί με μια μετάφραση (της κ.Τσιτσικλή):

Fenestrarum angustias quod reprehendis, scito te Κύρου παιδείαν reprehendere.Nam cum ego idem istuc dicerem, Cyrus aiebat viridariorum διαφάσεις latis luminibus non tam esse suavis; etenim έστω όψις μεν ή Α, το δέ ορώμενον ΒΓ, ακτίνες δέ αί [ΒΑ], ΓΑ-vides autem cetera; nam si κατ’ είδωλων εμπτώσεις videremus valde laborarent είδωλα in angustiis; nunc fit lepide illa εκχυσις radiorum.

Μετάφραση:

Να ξέρεις ότι όταν ασκείς κριτική για τη στενότητα των παραθύρων ασκείς κριτική στη Κύρου παιδείαν. Γιατί, όταν ανέφερα εγώ, ακριβώς το ίδιο εδώ/σ’ αυτό το σημείο, ο Κύρος υποστήριζε οτι δεν είναι τόσο καλή η άποψη/η θέα των κήπων μέσα από πλατιά ανοίγματα, και ακόμα : ” έστω όψις η Α, το δε ορώμενον ΒΓ και ακτίνες οι [ΒΑ], ΓΑ”-καταλαβαίνεις τα υπόλοιπα. Αν βέβαια βλέπαμε εξαιτίας της πρόσκρουσης των εικόνων, δύσκολα θα λειτουργούσαν οι εικόνες μέσα από/σε ένα στενό πλαίσιο. Τώρα όμως, επειδή οι ακτίνες διαχέονται, αυτό γίνεται με έναν ευχάριστο τρόπο.

(…)ΚΑΙ ΛΙΓΑ ΕΓΡΑΨΑ…